Tasarım delili ile varlıklardaki düzen ve gayesellik gibi unsurlardan yola çıkılarak, bu varlıkların Tasarımcısı’nın varlığına ve bu Tasarımcı’nın kudreti, bilgisi, hâkimiyeti gibi sıfatlarına ulaşılır. Kısacası, Kur’an’da dikkat çekilen Allah’ın birçok sıfatı bu delil ile temellendirilir. “Tasarım delili” ile kastettiğim delil; düzen ve gaye delili, inayet ve ihtirâ delili, teleolojik delil gibi farklı isimlerle tarihsel süreçte dile getirilmiştir.[1] Birçok İslam felsefecisinin kelamcısının savunduğu bu delili İbn Rüşd “Kur’an delili” olarak görmüştür.[2] Gerçekten de Allah’ın yarattıkları üzerinde düşünmeye, bunlardan sonuçlar çıkarmaya yönelik yüzlerce Kur’an ayetini hatırladığımızda; bunlardan Allah’ın varlığını ve sıfatlarını temellendiren “tasarım delili”nin, İbn Rüşd’ün dediği gibi “Kur’an delili” olduğunu anlarız. Burada, bu “Kur’an delili”, modern bilimin verilerinin ışığı altında bir kez daha -kısa bir şekilde- dile getirilecektir. Continue reading
RETORIKA “TERORA” i “DŽIHADA”: FILOZOFSKI i TEOLOŠKI OSVRT
RETORIKA “TERORA” i “DŽIHADA”: FILOZOFSKI i TEOLOŠKI OSVRT1
Cilj ovog teksta jeste ukazivanje na probleme koji su nastali usljed retoričkog korištenja termina ”teror” i ”džihad”, te ukazivanje na činjenicu kako je ta retorika onemogućila uspostavljanje komunikacionog procesa među civilizacijama. Ono na što se u ovom tekstu odnosi riječ ”retorika” jeste korištenje dojmljivog jezika radi ostvarenja određenih interesa, a osobito radi postizanja političkih ciljeva.
Continue reading
THE RHETORIC OF “TERROR’’ AND THE RHETORIC OF “JIHAD”: A PHILOSOPHICAL AND THEOLOGICAL EVALUATION
In this article, I will try to demonstrate the misuse of the rhetoric of “terror” and “jihad” and the fact that this rhetoric avoids the formation of a” communicative process.” With the word “rhetoric” I mean the persuasive use of language especially for political means. Continue reading
ENTROPY and GOD
The second law of thermodynamics, also known as the law of entropy, is considered one of the most fundamental laws of the universe. This law states that the disorder in the universe is constantly increasing in a single direction. This law has great importance, especially in terms of the debate of whether the universe has a beginning and an end, a debate that has been raging between theists and atheists throughout history. In addition to this, entropy also has to be considered in discussions of the “argument from design” and the “miracles,” both of which are important subjects in philosophy of religion. In this paper, after defining entropy and presenting some of its important physical and philosophical points, the results of this law will be analyzed under four headings from the point of philosophy of religion. The first of these headings concerns the end of the universe, the second its beginning, the third the argument from design, and the fourth the miracles. Continue reading
DETERMINISM, INDETERMINISM, QUANTUM THEORY AND DIVINE ACTION
ABSTRACT
While the theory of relativity is the most important theory of modern physics at the macro level, quantum theory is the most important theory at the micro level (subatomic). In this article, we shall attempt to analyze how quantum theory was the first to shake the foundations of the deterministic interpretation of the universe that had previously dominated the natural sciences, and how its “ontological indeterministic” interpretation enabled new points of view related to the questions about divine action, miracles and free will. In this article, we do not claim that quantum theory proves the existence of divine intervention, miracles and free will; in other words we are not engaging in natural theology. What we are trying to do is to demonstrate the error of the assertion according to which, from the point of view of positivism, divine intervention and miracles are impossible, since they would be violations of natural laws. In other words we are claiming that the formulation of a theology of nature is ‘possible’ within the framework of the laws of modern science (but not claiming that this view is scientifically correct). We would like to stress in particular that as we do this, our attempt to show what the ‘possible’ is does not include a claim related to what the ‘actuality’ is. Continue reading
DIE RHETORIK VON “TERROR” & “CIHAD”
Eine Philosophische und Theologische Bewertung[1]
von Dr. Caner Taslaman
übersetzt aus dem Türkischen von Kerem A.
Der Zweck dieser Abhandlung ist, die durch die rhetorische Verwendung der Begriffe “Terror” und “Cihad” entstandenen Probleme aufzuzeigen und ebenso, dass diese Rhetoriken die Entstehung des kommunikativen Prozesses zwischen den Kulturen verhindern. In dieser Untersuchung wird mit dem Wort “Rhetorik” seine Verwendung angesprochen, bei der die Sprache auf eine überzeugende Art und Weise gebraucht wird, um bestimmte Interessen, besonders auch politische Ziele zu verwirklichen. Continue reading
KUR’ANİ-BİLİMSEL-TEOLOJİ, BİLİMSEL-KUR’ANİ-TEOLOJİ VE KUR’ANİ-AHENKSEL-TEOLOJİ
ASTRONOMİ VE FİZİK ALANINDAN ÖRNEKLERLE
Kuran’ın Tüm “Özellikleri”ni ve “Olağanüstülükleri”ni “Bütünsel” Değerlendirmek
Kur’an ile modern bilimler arasında ilişki kurarak teolojik sonuçlar çıkarmadan önce göz önünde bulundurmamız gerekli çok önemli bazı hususların altını çizmeliyim. Kur’an birçok önemli “özelliği” olan “tek bir Kitap”tır. Birçok “özelliğin” hepsini kendinde toplayan “tek bir Kitab”ın içinde, küçük bir kısmına değineceğim, “olağanüstü” özellikler açığa çıkmaktadır. Bu çok önemli “özellikleri” olan “tek bir Kitap”ta bahsedeceğimiz “olağanüstülükleri” gözlememiz; bu “özellikler”in de, “olağanüstülükler”in de önemini kat ve kat arttırmaktadır. Kur’an’ın modern bilimlerle açığa çıkan olgularla ilginç bağlantıları, gerçek değerini; bu “bütünselliğe” vurgu ve Kur’an ile ilgili “bütünsel” resimde ancak ufak bir noktaya projektör tutabildiğimizin bilincinde olmakla bulacaktır. Continue reading
DİN FELSEFESİ AÇISINDAN İZAFİYET TEORİSİ
Modern fiziğin makro âlemde (atom-üstü seviyede) en önemli teorisi izafiyet teorisidir. Fizik açısından bu kadar önemli olan bu teorinin felsefî açıdan da pek çok kayda değer sonucu olmuştur. Bu makalede önce izafiyet teorisi kısaca tanıtılacak, sonra bu teorinin felsefî sonuçlarından sadece din felsefesi açısından önemli gördüğümüz birkaçına değinilecektir. İlk olarak izafiyet teorisinin, postmodernizmin en merkezi görüşlerinden olan ‘değerlerin izafiliği’ ile bir ilgisi olup olmadığı irdelenerek, ‘değerlerin izafiliği’ ile bir ilgisi olmadığı gösterilmeye çalışılacaktır. İkinci olarak bu teorinin milyarlarca yıllık zaman süreçlerini önemsizleştirmesinin, Tanrı-evren ilişkisini anlayış tarzımıza ne şekilde açılımlar getirebileceği ele alınacaktır. Son olarak ise bu teorinin, tektanrıcı dinlerin bazı inançlarının anlaşılma tarzına sağlayabileceği katkılar incelenecektir. Continue reading
DİN FELSEFESİ AÇISINDAN ENTROPİ YASASI
Termodinamiğin ikinci yasası, evrenin en temel yasalarından biri olarak kabul edilir ve entropi yasası diye de bilinir. Bu yasa, evrende düzensizliğin sürekli olarak tek yönlü bir şekilde arttığını söyler. Teistler ile ateistler arasında tarih boyunca sürmüş olan evrenin başlangıcı ve sonu olup olmadığına dair tartışmalar açısından bu yasanın önemi büyüktür. Ayrıca entropinin, din felsefesinin önemli konuları olan “tasarım kanıtı” ve “mucize sorunu” açısından da göz önünde bulundurulması gerekir. Makalenin başında entropinin ne olduğunun ve fizik ile felsefedeki entropi ile ilgili bazı önemli meselelerin tanıtımı yapıldıktan sonra, bu yasanın din felsefesi açısından sonuçları dört maddede incelenecektir. Bu maddelerin birincisi evrenin sonu, ikincisi evrenin başlangıcı, üçüncüsü tasarım kanıtı, dördüncüsü ise mucize sorunu hakkındadır. Continue reading
TANRI-EVREN İLİŞKİSİ AÇISINDAN DETERMİNİZM, İNDETERMİNİZM VE KUANTUM TEORİSİ
Modern fiziğin makro alemdeki en önemli teorisi izafiyet teorisi, mikro alemdeki (atom-altı) en önemli teorisi ise kuantum teorisidir. Bu makalede, daha önceden doğa bilimlerine hakim olan determinist evren görüşünün, ilk olarak kuantum teorisiyle nasıl sarsıldığı incelenecektir. Ayrıca bu teorinin ontolojik indeterminist bir evren olduğunu söyleyen yorumunun Tanrı-evren ilişkisine, mucizeler ve özgür irade sorunlarına getirdiği yeni bakış açılarını göstermeye ve bu konudaki farklı görüşleri tartışmaya çalışacağız. Bu makaleyle, kuantum teorisinin Tanrısal müdahaleyi, mucizelerin ve özgür iradenin varlığını ispat ettiğini söylemiyoruz; yani doğal teoloji yapmıyoruz. Fakat, modern bilim açısından, Tanrısal müdahalenin ve mucizelerin gerçekleşmesinin imkansız olduğunu, çünkü bunun, doğa yasalarının ihlal edilmesi anlamına geldiğini iddia eden görüşün, yanlışlığını göstermeye çalışıyoruz. Kısacası doğanın teolojisinin yapılmasının modern bilimin yasaları çerçevesinde de mümkün olduğunu (bu görüşün bilimsel olarak doğru olduğunu değil) savunuyoruz. Bunu yaparken ‘mümkün’ü göstermeye çalışmamızın, ‘olan’ ile ilgili bir iddia taşımadığını özellikle belirtmek istiyoruz.